به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ مرتضی مرتضوی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با ایکنا، با اشاره به شرایط فعلی اقتصاد کشور، بر اهمیت آمادهسازی کامل برای مواجهه با بحرانهای احتمالی تأکید کرد و گفت: کشور هماکنون در شرایطی است که جنگ روانی و اقتصادی همزمان جریان دارد و این مسئله ضرورت دارد که همانند دوران جنگهای محدود، آمادگی کامل برای مقابله با شوکهای اقتصادی داشته باشیم تا از غافلگیری جلوگیری شود.
وی افزود: در این فضا باید تمام پیوستها و زیرساختهای اقتصادی و مدیریتی فراهم شود تا کشور از لحاظ اقتصادی آماده مواجهه با بحرانهای احتمالی باشد. سؤال اساسی این است که آیا مسئولان اقتصادی توانستهاند کشور را در حالت آمادهباش جنگی قرار دهند یا خیر؟ پاسخ به این پرسش، نیازمند بررسی دقیق اقدامات انجامشده است.
مرتضوی درباره نقش سیاستهای اقتصاد مقاومتی گفت: برخی توصیهها مانند تنوعبخشی به واردات و صادرات، ایمنسازی زنجیرههای ارزش، تضمین امنیت غذایی و توجه به عدالت اجتماعی مطرح شده، اما میزان تحقق این اقدامات هنوز مشخص نیست.
وی ادامه داد: یک نکته مهم این است که میتوان از نشانهها وضعیت آمادگی اقتصادی کشور را بررسی کرد و متأسفانه این نشانهها مثبت نیستند. یکی از این نشانهها، نحوه مدیریت سرمایه اجتماعی است. هر اقدامی که اعتماد مردم به یکدیگر و اعتماد آنان به حاکمان را کاهش دهد، ضعف در آرایش جنگی اقتصادی را نشان میدهد.
اهمیت سرمایه اجتماعی در مدیریت بحران
کارشناس اقتصادی بر نقش سرمایه اجتماعی بهعنوان ستون پایداری کشور در شرایط بحران تأکید کرد: در هر جنگ یا بحران اقتصادی، آسیب به سرمایههای انسانی، مالی و فیزیکی جبرانپذیر است؛ اما مهمترین عامل پایداری کشور، اعتماد عمومی است. زمانی که این اعتماد کاهش یابد، امکان مدیریت بحرانها به شکل کارآمد از بین میرود.
مرتضوی افزود: در ادبیات اقتصادی میبینیم که اقدامات درمانی یا سیاستهای موقت اقتصادی، عامل مهمی در کاهش آسیب اجتماعی و اقتصادی در دورههای مختلف بودهاند. وقتی توسعه دولت مبتنی بر سیاستهای شوک درمانی شود، نشاندهنده عدم درک اهمیت سرمایه اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی است. این مسئله منجر میشود سیاستها نتایج مطلوبی نداشته باشند.
نقد سیاستهای شوک درمانی
وی درباره سیاستهای شوک درمانی توضیح داد: سیاستهای شوک درمانی سالهاست در کشور اجرا میشوند اما نتیجه قابل توجهی نداشتهاند. هدف این سیاستها اغلب به درستی درک نشده و پاسخهای ارائهشده ناکافی بوده است. تجربه کشورهای دیگر نیز نشان میدهد که اجرای چنین سیاستهایی معمولاً منجر به تغییرات موقتی یا بازگشت به شرایط قبلی میشود.
کارشناس مسائل اقتصادی افزود: سیاستهای شوک درمانی زمانی اثرگذار هستند که درک دقیقی از شرایط واقعی اقتصادی و اجتماعی وجود داشته باشد. متأسفانه در بسیاری از موارد، سیاستگذاران بدون توجه به پیچیدگیهای اقتصاد، همان مسیر قبلی را تکرار میکنند و این موضوع نتیجه مطلوبی به همراه ندارد.
عدم هماهنگی در مدیریت عرضه و تقاضا
مرتضوی با اشاره به نوسانات اخیر بازار ارز گفت: تفاوت بین نرخ رسمی و غیررسمی ارز نشاندهنده عدم هماهنگی در مدیریت عرضه و تقاضاست. وقتی مردم مجبور میشوند نیازهای خود را از بازار غیررسمی تأمین کنند، اعتماد عمومی کاهش مییابد و امنیت اقتصادی به خطر میافتد.
وی ادامه داد: نحوه تخصیص ارز، کیفیت ارزهای در دسترس و محدودیتهای اعمالشده برای تأمین نیازهای استانها نشان میدهد که درک درستی از شرایط جنگی اقتصادی وجود ندارد. اقداماتی که تنها ظاهری برای مقابله با بحران دارند، نمیتوانند کشور را در برابر شوکهای اقتصادی مقاوم کنند.
آزادسازی قیمتها در شرایط بحرانی
مرتضوی درباره آزادسازی قیمتها و نقش دولت در شرایط بحرانی گفت: رهاسازی کامل قیمتها در شرایطی که کشور با جنگ اقتصادی و روانی مواجه است منطقی نیست. دولتها در چنین شرایطی باید نقش پررنگتری در مدیریت و کنترل بازار داشته باشند تا از شوکهای غیرضروری جلوگیری شود.
وی ادامه داد: در شرایط جنگ اقتصادی، حفظ توان مدیریتی دولت بر بازار، اعمال نفوذ منطقی و مدیریت قیمتها از اهمیت بالایی برخوردار است. آزادسازی کامل قیمتها در چنین شرایطی ممکن است آثار منفی گستردهای بر اقشار مختلف جامعه داشته باشد و سرمایه اجتماعی را کاهش دهد.
پیامدهای غفلت از آرایش جنگی اقتصادی
این کارشناس اقتصادی با تأکید بر کمبود آمادگی اقتصادی در کشور گفت: برخی تصمیمات اقتصادی هنوز در چارچوب شرایط عادی گرفته میشوند، در حالی که وضعیت واقعی متفاوت است. این مسئله نشان میدهد که برخی سیاستگذاران، شرایط جنگ اقتصادی را درک نکردهاند و پیامدهای این غفلت میتواند گسترده باشد.
وی افزود: در شرایط فعلی، هرگونه غفلت در حوزه اقتصاد میتواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته باشد. توجه به سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، امنیت غذایی، مدیریت قیمتها و ایمنسازی زنجیرههای ارزش از اصول اولیه آرایش جنگی اقتصادی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
جمعبندی
مرتضوی در پایان صحبتهای خود تأکید کرد: نشانههای آمادگی اقتصادی کشور برای مقابله با بحرانها مثبت نیستند و بسیاری از اقدامات ضروری در حوزه اقتصاد مقاومتی هنوز بهطور کامل اجرا نشدهاند. حفظ سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و مدیریت هوشمندانه قیمتها پایههای اصلی آرایش جنگی اقتصادی هستند و نادیده گرفتن آنها میتواند کشور را در مواجهه با تحریمها و بحرانهای اقتصادی آسیبپذیر کند.